Szanowni Państwo,
Serdecznie zapraszamy do udziału w MIESIĄCU KRYTYCZNEGO MYŚLENIA, inicjatywie organizowanej we współpracy Oddziału Krakowskiego Polskiego Towarzystwa Psychologicznego oraz Oddziału Poznańskiego Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Cykl poświęcony będzie refleksji nad współczesną nauką, metodologią badań, błędami poznawczymi oraz znaczeniem krytycznego myślenia w praktyce psychologicznej i pogłębianiu wiedzy w gronie specjalistów i osób zainteresowanych tematyką naukowego myślenia.
Harmonogram z formularzami zapisów:
28 maja 2026, godz. 20.00- dr Grzegorz Pochwatko, Metodologiczny detoks. O iluzji dowodów i sztuce wątpienia.
Formularz zapisów: https://forms.gle/tgn6F4q4Az48APH3A
Współczesny psycholog żyje w kleszczach: z jednej strony mamy niezwykle intymny, nieuchwytny świat przeżyć pacjenta, z drugiej – chłodny dyktat „praktyki opartej na faktach”. Przyzwyczailiśmy się wierzyć, że badania RCT pokazują ostateczną prawdę, zapominając, że nauka w swej naturze jest oparta na prawdopodobieństwie i ciągle budujemy na nowych odkryciach, posuwając się małymi krokami. Podczas seminarium „Metodologiczny detoks” przyjrzymy się, jak pod płaszczem obiektywnych liczb przemycane są uproszczenia, które zacierają różnicę między skutecznym, a prawdziwym. Zastanowimy się, dlaczego statystyk potrafi sprawnie wykazać, że interwencja działa, pozostając jednocześnie całkowicie ślepym na mechanizmy psychiczne, które stoją u jej podstaw. To będzie historia o tym, jak nie dać się uwieść iluzji, że każde p < 0,05 wnosi realną wartość, bo czasami stajemy się przez to o kilka tysięcy słów głupsi.
Prawdziwym wyzwaniem dla praktyka jest nadmiar danych empirycznych. Sprawnie napisane artykuły naukowe usypiają czujność. Nauczymy się, jak pod warstwą technicznego żargonu odnaleźć użyteczne informacje i rozpoznać sygnały ostrzegawcze, które często umykają w ferworze publikacyjnym. Co oznacza skomplikowany efekt interakcyjny, ile w nim jest efektów prostych, co jeśli są nieistotne, jaka jest moc i wielkość efektu – wszystko to żeby uniknąć publikacyjnego marketingu. Zapraszam na spotkanie z higieną myślenia. Przywracamy zdrowy sceptycyzm.
11 czerwca 2026, WYJATKOWO 19.00- David Tollin Ph.D., ABPP
Formularz zapisów: https://forms.gle/zBnkRnvM3qTGxN4c6
18 czerwca 2026, godz. 20.00- dr Grzegorz Pochwatko, Laboratorium jako teatr cieni. O mapach przewidywań i szumie rzeczywistości.
Formularz zapisów: https://forms.gle/fWWFraEnZVoTmEav5
Spoglądamy w głąb duszy przez metodologiczny teleskop, ale każdy teleskop ma swoje zniekształcenia. Badania psychologiczne to mozolne konstruowanie modelu rzeczywistości. Aby zrozumieć jeden mechanizm, musimy zamrozić wszystkie inne (o których wiemy). Badacz poprzez kontrolę zmiennych zakłócających tworzy „sterylny teatr”. W laboratorium trafność wewnętrzna osiąga maksimum możliwe do uzyskania, ale często znika z niego obraz ludzi, których spotykacie w gabinetach.
Podczas tego spotkania nauczymy się jednak czytać mapy, które nauka rysuje na tym teatrze cieni. Analiza regresji stanie się dla nas narzędziem do „przewidywania przyszłości”. Porównamy abstrakcyjne modele z trafnymi ekologicznie obserwacjami, pytając, czy nasze odkrycia przetrwają zderzenie codziennością. Przyjrzymy się metodom ESM (pomiar w czasie rzeczywistym), które próbują uchwycić życie „na gorąco”. Przeanalizujemy koncepcję N-of-1, tak aby studium przypadku było mini-eksperymentem. Na koniec zastanowimy się, czy kiedy mierzymy tętno pacjenta, dotykamy jego psychiki, czy jedynie jej biologicznego cienia.
25 czerwca 2026, godz. 20.00- dr Grzegorz Pochwatko, Wielka autokorekta, czyli nauka jako proces bycia „mniej błędnym. Od kryzysu replikacji do pozytywnej niewiedzy
Formularz zapisów: https://forms.gle/8ifMKE3y2FS4fVNL6
Nauka nie jest zbiorem nienaruszalnych dogmatów. Psychologowie niby o tym wiedzą, ale czasem dają się oszukać własnym zmysłom, a nawet gorzej, ulegają zniekształceniom poznawczym, które sami poodkrywali. Nowe metody przynoszą nowe obserwacje, które są integrowane z obowiązującym modelem rzeczywistości. Ten wykład to opowieść o metodologicznej pokorze. Zgadzamy się, że nauka musi być replikowalna, tymczasem psychologia przeżyła swoje „wielkie trzęsienie ziemi” w postaci kryzysu replikowalności, nie mówiąc już o kilku personalnych aferach. Dlaczego klasyczne eksperymenty, na których budowaliśmy zawodową tożsamość, nie dają się powtórzyć? Jak otwarta nauka i prerejestracja pozwala odróżniać rzetelny wynik od efektu systemu punktozy?
Zaglądamy pod maskę artykułów naukowych. Zobaczymy, dlaczego APA może być szkodliwa w swej inkluzywności. Przypomnimy granicę falsyfikowalności, która oddziela „poezję duszy” od nauki o procesach. Wyjaśnimy, że teoria, która wyjaśnia wszystko, w istocie nie wyjaśnia niczego. Na koniec sprawdzimy, co pokazuje etyczny kompas: zastanowimy się, czym jest świadoma zgoda i poufność w świecie, w którym algorytmy i dane mobilne zaczynają wiedzieć o nas więcej niż my sami.
Każdy czwartek!
Zapraszamy!
Oddział Krakowski i Poznański Polskiego Towarzystwa Psychologicznego
